NVWA-handhaving haalt weinig uit: gruwelijke misstanden in de vee-industrie blijven bestaan

Sterk vermagerde koeien en dieren die doodgaan tijdens het transport. Spit deed onderzoek.

Beeld uit Woo-verzoek van Spit

‘Belabberd en beroerd’. Zo noemt een medewerker van de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) de naleving van dierenwelzijn bij veeverzamelcentra, locaties waar vee wordt verzameld voordat ze naar de slacht of op transport gaan. De medewerker deed deze uitspraak deze week in de Volkskrant, nadat bleek dat de handhaving van de NVWA nauwelijks iets uithaalt. Op de verzamelplaatsen stikt het van de misstanden. Áls er al boetes worden uitgedeeld, leidt dat niet tot beter gedrag. En harder ingrijpen blijft uit.

Het klinkt ons bekend in de oren. In april 2024 publiceerden wij, samen met De Groene Amsterdammer en het Belgische Knack, een onderzoek naar de zogenaamde ‘België-route’. Wrak, kreupel of zwaargewond vee uit Nederland wordt de grens over gestuurd naar Vlaamse slachthuizen, omdat de keuringen daar minder streng zijn.

We vroegen inspectieverslagen op bij de NVWA en bezochten slachthuizen en vee-verzamelplaatsen. Wat wij zagen was ontluisterend. Koeien met abcessen zo groot als een voetbal. Sterk vermagerde runderen die nauwelijks konden lopen. Dieren die bij aankomst in Belgische slachthuizen dood werden aangetroffen, liggend in hun eigen uitwerpselen.

Europese wetgeving verbiedt het vervoer van niet-transportwaardige dieren al tientallen jaren. Maar keer op keer bleek dat de handhaving door de NVWA tekortschiet en dat gewonde dieren toch worden goedgekeurd voor export. Kritische dierenartsen worden ontmoedigd. Veehandelaren oefenen druk uit bij keuringen. En ondanks herhaalde beloften van aanscherping blijven misstanden voorkomen.

Wat ons onderzoek ook liet zien, is dat de oorzaak dieper zit dan gebrekkige regels of incidenteel falen. We spraken met meerdere (oud-)medewerkers van de NVWA die vertelden over een organisatie waarin kritische dierenartsen op tegenwerking stuiten, waarin het management de neiging heeft problemen te bagatelliseren totdat de publieke druk te groot wordt, en waarin de economische belangen van de sector zwaarder wegen dan het welzijn van de dieren.

Al in 2008 werd vastgesteld dat dierenartsen het niet nauw namen bij keuringen. In 2013 en 2014 volgden rapporten over een gebrekkige handhavingsmentaliteit. In 2019 leidde een vernietigend rapport tot nieuwe maatregelen. In 2021 werd een nul-tolerantiebeleid aangekondigd – maar na protest van de sector verdween dat weer stilletjes uit het protocol. In 2023 kondigde de NVWA opnieuw een aanscherping aan, die bij nader inzien geen nieuwe maatregel bleek maar een herformulering van wat al verboden was.

Lees hier ons hele onderzoek. Spit blijft in de toekomst de vee-industrie kritisch volgen. Wil je ons hierbij helpen?